تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان یکی از پدیده های رایج است که به تأخیر در ظاهر شدن دندان های شیری نسبت به زمان معمول اشاره دارد. معمولاً اولین دندان های کودک بین 6 تا 12 ماهگی ظاهر می شوند، اما اگر کودکی تا 12 ماهگی هیچ دندانی نداشته باشد یا دندانهای دیگر تا 4 سالگی کامل نشوند، والدین می بایست با یک دندانپزشک کودکان مشورت کنند. در حالت عادی، تا سن 3 سالگی، کودکان باید تمامی 20 دندان شیری خود را داشته باشند.
با این حال، در برخی کودکان ممکن است دندان ها به طور قابل توجهی دیرتر رشد کنند. این تأخیر معمولاً به دلیل تفاوت های فردی است و لزوماً نشانه مشکلات سلامت نیست. با این وجود، شناخت علل احتمالی و زمان مناسب برای مشاوره تخصصی می تواند والدین را در مراقبت از سلامت دهان و دندان کودک یاری کند. با دکتر زهرا ایمانی، متخصص دندانپزشک کودکان کرج همراه باشید.
فرم رزرو وقت
دکتر زهرا ایمانی، متخصص دندانپزشکی کودکان و اطفال کرج
جهت مشاوره و رزرو وقت با شماره های مطب تماس بگیرید.
مراحل رویش دندان های دائمی در کودکان
رویش دندانهای دائمی بخش مهمی از رشد دهان و دندان است که معمولاً پس از افتادن دندانهای شیری اتفاق می افتد. این فرآیند اغلب از سن شش سالگی آغاز می شود، زمانی که اولین دندانهای آسیاب دائمی که به “آسیاب های شش ساله” معروف هستند، ظاهر می شوند. این مرحله نقطه عطفی در انتقال از دندانهای شیری به دندانهای دائمی محسوب می شود و پایه ای برای رویش سایر دندانها فراهم می کند.
به طور معمول، ترتیب رویش دندانها شامل دندانهای پیشین، نیش ها، دندانهای آسیاب کوچک، و در نهایت دندانهای آسیاب بزرگ است. بطور خلاصه میتوان گفت:
- اولین دندانهای دائمی معمولاً در سن ۶-۷ سالگی ظاهر می شوند.
- تا ۱۳ سالگی، اکثر کودکان ۲۸ دندان دائمی از ۳۲ دندان خود را دارند.
کودک ممکن است دندان شیری خود را به دلایل مختلفی مانند بازی با دندان، احساس شوق برای از دست دادن آن، یا در حین خوردن غذا و بدون توجه قورت دهد. بلعیدن و قورت دادن دندان شیری اغلب تصادفی است و معمولاً بدون ایجاد مشکل خاصی رخ می دهد، اما والدین می توانند با نظارت بیشتر و آموزش به کودک از تکرار آن جلوگیری کنند.
اطلاعات بیشتر: علت در نیامدن دندان بعد از افتادن دندان شیری | دندان نهفته کودکان
زمان رویش دندانهای دائمی
- دندانهای آسیاب اول: در سن 6 تا 7 سالگی رویش می کنند.
- دندانهای پیشین مرکزی: بین 6 تا 8 سالگی ظاهر می شوند.
- دندانهای پیشین جانبی: در بازه سنی 7 تا 9 سالگی رویش می کنند.
- دندانهای نیش: بین 9 تا 12 سالگی ظاهر می شوند.
- دندانهای آسیاب کوچک (پرمولر ها): در سن 10 تا 12 سالگی رشد می کنند.
- دندانهای آسیاب دوم: بین 11 تا 13 سالگی رویش می کنند.
- دندانهای عقل (آسیاب سوم): در بازه سنی 17 تا 21 سالگی ظاهر می شوند.
تبخال دهان در کودکان یکی از شایع ترین عفونت های ویروسی است که معمولاً با تاول های دردناک در اطراف لب ها ظاهر می شود.
اهمیت رویش صحیح دندان
رویش دندانهای دائمی تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند ژنتیک، شرایط محیطی و سلامت کلی بدن قرار دارد. رشد دندان دائمی در زیر دندان شیری شکل می گیرد. لذا با نزدیک شدن زمان رویش، ریشه های دندان شیری تحلیل رفته و در نهایت میافتند. در ادامه دندان دائمی در محل خالی دندان شیری رویش می کند و این فرآیند تکمیل می شود. تأخیر در رویش دندانهای دائمی می تواند نشان دهنده مشکلاتی مانند فاصله گذاری نامناسب، کمبودهای تغذیه ای یا حتی مسائل ژنتیکی باشد. بطور خلاصه مواردی همچون:
- حفظ فاصله مناسب بین دندانها
- مراقبت صحیح از دندانهای شیری
- افتادن دندانهای شیری در زمان صحیح و زمان رویش دندان دائمی
برای جلوگیری از مشکلات احتمالی دندانی بسیار مهم است. والدین در صورت مشاهده تأخیر در رویش دندانها فراتر از سنین طبیعی، باید با متخصص دندانپزشکی کودکان مشورت کنند. مداخله زودهنگام می تواند نگرانی های احتمالی را برطرف کرده و سلامت دهان و دندان کودک را تضمین کند.
دلایل تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان
عوامل ژنتیکی
ژنتیک نقش مهمی در زمان بندی و ترتیب رویش دندانها ایفا می کند. برخی از خانواده ها به طور طبیعی تمایل به تأخیر در رویش دندانها دارند. همچنین، سندروم های ژنتیکی با تأخیر در رویش دندانها مرتبط هستند.
تولد زودرس یا وزن کم هنگام تولد
نوزادانی که زودتر از موعد به دنیا آمده یا وزن کمی دارند، ممکن است با تأخیر در رویش دندانها مواجه شوند.
کمبودهای تغذیه ای
مواد مغذی مانند کلسیم و ویتامین D برای رشد سالم دندانها ضروری هستند. کمبود این مواد می تواند روند رویش دندانها را کند کند. کودکان با عادات غذایی نامناسب که به دریافت ناکافی این مواد منجر می شود، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
شرایط خاص پزشکی
برخی از بیماری ها و مشکلات پزشکی می توانند رویش دندانها را تحت تأثیر قرار دهند. بیماری هایی مانند راشیتیسم، کم کاری تیروئید، دیسپلازی فیبروزی و سندروم داون از جمله این شرایط هستند. همچنین، اختلالات هورمونی مانند کم کاری غده هیپوفیز می توانند باعث تأخیر در رشد دندانها شوند.
مشکلات دندانی
عواملی مانند نبود فضای کافی در فک، دندانهای نهفته که نمیتوانند از لثه بیرون بیایند یا وجود دندانهای اضافی (هایپردونشیا) می توانند مانع رویش طبیعی دندانها شوند.
درمان ریشه دندان کودکان مراجعه به بهترین دکتر درمان ریشه دندان کودکان در کرج میتواند نقش مهمی در پیشگیری از عفونت های دهانی و حفظ سلامت دهان و دندان کودک داشته باشد.
نقش تغذیه در تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان
- پروتئین ها: گوشت های کم چرب، آجیل ها و تخم مرغ منابع غنی از پروتئین هستند که به استحکام دندانها کمک می کنند.
- میوه ها و سبزیجات: این مواد غذایی علاوه بر ویتامین های ضروری، فیبر بالایی دارند که به تمیزکردن طبیعی دندانها کمک می کند.
- لبنیات کم چرب: کلسیم موجود در شیر، پنیر و ماست برای رشد دندانها حیاتی است.
- آب: جایگزین نوشیدنی های شیرین شده، به حفظ سلامت دهان و دندان کمک می کند.
- آدامس بدون قند: زایلیتول موجود در این آدامس ها با کاهش باکتری های مضر دهان، به حفظ سلامت دندان کمک می کند.
نکات طلایی برای تغذیه بهتر
- کلسیم و ویتامین D: این مواد برای استحکام دندانها و استخوان ها ضروری هستند.
- تنقلات کمتر: کاهش مصرف تنقلات بین وعده های غذایی، دهان را در برابر پوسیدگی مقاوم تر می کند.
- شیرینی ها بعد از غذا: مصرف شیرینی بعد از وعده های غذایی، بزاق بیشتری برای تمیزکردن دندانها تولید می کند.
مواد غذایی مضر در تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان
مصرف برخی غذاها همانند غذاهای چسبناک و شیرین مانند آب نبات ها، نوشابه ها و دسر ها باعث پوسیدگی دندانها می شوند و به سلامت دهان و دندان کودکان آسیب می زنند. لذا توصیه می شود تا حد ممکن از مصرف آنها برای کودکان جلوگیری شود.
.مقاله مفید: ویتامین D برای کودکان
آیا رشد با تأخیر دندان ها خطرناک است؟
رشد دیر هنگام دندان به طور معمول خطری فوری برای کودک ایجاد نمیکند، اما ممکن است مشکلاتی مانند موارد زیر را به همراه داشته باشد:
تأخیر های کوچک در رشد دندانها اغلب جزو فرآیند طبیعی رشد کودک هستند و نگرانی خاصی ایجاد نمیکنند.
در صورتی که تأخیر در رشد دندانها قابل توجه باشد، ممکن است مشکلاتی از قبیل اختلالات ژنتیکی، کمبود مواد مغذی یا تأخیر در رشد سایر بخش های بدن را نشان دهد.
تأخیر در رویش دندانها می تواند باعث نیاز به درمان های ارتودنسی در آینده شود.
در موارد نادر، مشکلاتی مانند راشیتیسم، کم کاری تیروئید یا دیسپلازی فیبروزی ممکن است سبب تأخیر در رویش دندانها شوند.
مطالعه بیشتر: درمان دندان درد شدید کودکان
ویتامین های مهم برای رفع تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان
ویتامین ها تأثیر بسیاری بر رشد دندان ها دارند و به سلامت کلی دهان و دندان ها کمک می کنند. در اینجا به مهم ترین ویتامین ها برای رشد دندان ها اشاره می شود:
ویتامین D
به جذب کلسیم کمک کرده که برای رشد دندان ها ضروری است.
سطح فسفات خون را تنظیم می کند که برای سلامت دندان ها و استخوان ها مورد نیاز است.
کمبود این ویتامین باعث تأخیر در رویش دندان ها می شود.
کلسیم
به ساخت لایه های مینا و عاج دندان ها کمک می کند.
برای تأثیر گذاری بهتر با ویتامین D همکاری می کند.
ویتامین C
برای تولید کلاژن و حمایت از بافت های پریودنتال ضروری است.
جذب آهن را افزایش می دهد که برای تأمین اکسیژن به دندان های در حال رشد مهم است.
سیستم ایمنی را تقویت کرده و از عفونت هایی که می توانند رشد دندان ها را مختل کنند، جلوگیری می کند.
ویتامین K
در تقویت استخوان ها و معدنی شدن آن ها مؤثر است.
به فعال سازی پروتئین های ضروری برای رشد دندان ها کمک می کند.
ویتامین های گروه B
ویتامین B2 و B3 با کاهش التهاب لثه ها می توانند از بیماری لثه جلوگیری کنند.
این ویتامین ها از رشد دندان ها و حفظ سلامت لثه ها حمایت می کنند.
مطالعه بیشتر: روند رویش دندان شیری و دائمی
درمان های تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان
نظارت و پایش وضعیت
در بسیاری از موارد، نیاز به درمان فوری برای تأخیر در رویش دندان ها وجود ندارد.
دندانپزشکان معمولاً وضعیت کودک را به دقت نظارت می کنند تا علائم مشکلات دندانی آینده که ممکن است به مداخله نیاز داشته باشند، شناسایی کنند.
درمان ارتودنسی در تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان
در برخی مواقع، استفاده از ارتودنسی برای ایجاد فضای کافی جهت رویش صحیح دندان های impacted ضروری است.
براکت ها یا دیگر وسایل ارتودنسی می توانند به دندان ها کمک کنند تا در موقعیت های صحیح قرار گیرند.
نمایان سازی جراحی
در برخی موارد، ممکن است نیاز به نمایان سازی جراحی برای نمایان کردن دندان های impacted باشد.
کشیدن دندان های شیری
در برخی مواقع، برداشتن دندان های شیری که به طور غیرطبیعی باقی ماندند، می تواند به رویش دندان های دائمی کمک کند.
پروتزهای دندانی موقت
برای کودکان کوچک تر، استفاده از پروتزهای دندانی موقت می تواند تا زمان رسیدن به سن مناسب برای استفاده از راه حل های دائمی مفید باشد.
مشاوره تغذیه ای
اطمینان از دریافت مواد مغذی کافی، به ویژه کلسیم و ویتامین D، برای رشد صحیح دندان ها بسیار مهم است.
معاینات دندانی منظم
ویزیت های منظم دندانپزشکی برای نظارت بر پیشرفت رشد دندان ها و شناسایی مشکلات احتمالی به موقع اهمیت زیادی دارد.
مطالعه بیشتر: کودکان از چه سنی باید به دندانپزشک مراجعه کنند؟
آدرس:
کرج، چهار راه طالقانی ، نرسیده به میدان شهدا، جنب بانک آینده ، ساختمان پزشکان رازی، طبقه 9 واحد 93
02632402867 واتساپ 09375565994
ساعت کاری
شنبه، دوشنبه و سه شنبه: 15 الی 20
نقش رادیوگرافی در تشخیص علت تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان
رادیوگرافی یا عکس برداری با اشعه ایکس، یکی از ضروری ترین ابزار های تشخیصی در دندانپزشکی کودکان است، به خصوص زمانی که با تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان مواجه هستیم. بسیاری از دلایل این تاخیر با معاینه چشمی قابل تشخیص نیستند و در زیر لثه و استخوان فک پنهان شدند.
تصاویر رادیوگرافی به دندانپزشک این امکان را می دهد که موقعیت دقیق دندان دائمی، مسیر رویش آن، و وجود هرگونه مانع احتمالی را مشاهده کند. این تصاویر می توانند وجود کیست دندان در کودکان، دندان های اضافی، یا نهفتگی دندان به دلیل کمبود فضا را به وضوح نشان دهند. بدون این اطلاعات دقیق، هرگونه تصمیم گیری برای درمان صرفا بر پایه حدس و گمان خواهد بود.
بیشتر بدانید: تشخیص دندان شیری از دائمی
آیا باقی ماندن دندان شیری باعث تاخیر در رویش دندان دائمی میشود؟
بله، این یکی از شایع ترین دلایل موضعی برای تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان است. در حالت طبیعی، با نزدیک شدن زمان رویش دندان دائمی، ریشه دندان شیری بالای آن شروع به تحلیل رفتن می کند. این فرآیند باعث لق شدن و در نهایت افتادن دندان شیری می شود.
- ریشه تحلیل نرفته (Ankylosis)
گاهی اوقات، ریشه دندان شیری به استخوان فک جوش می خورد و تحلیل نمیرود. این وضعیت مانع از افتادن دندان شیری و رویش دندان دائمی جانشین آن می شود. - عدم وجود دندان دائمی جانشین
در موارد نادری، ممکن است جوانه دندان دائمی به صورت مادرزادی وجود نداشته باشد (آژنزی). در این حالت، چون سیگنالی برای تحلیل ریشه وجود ندارد، دندان شیری می تواند برای سال ها در دهان باقی بماند. - مسیر رویش انحرافی
اگر دندان دائمی در مسیر اشتباهی در حال حرکت باشد، ممکن است فشار لازم را به ریشه دندان شیری وارد نکند و باعث دیر افتادن دندان شیری شود.
بیشتر بدانید: دندان قروچه در کودکان
مشکلات ناشی از کمبود فضا در فک
کمبود فضا در قوس دندانی یکی از دلایل اصلی برای تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان و همچنین ایجاد نا مرتبی های دندانی است. وقتی فک کودک به اندازه کافی رشد نکرده باشد تا تمام دندان های دائمی که بزرگتر از دندان های شیری هستند را در خود جای دهد، مشکلات متعددی به وجود می آید.
دندان ها برای رویش به فضای کافی نیاز دارند. در صورت کمبود فضا، دندان های دائمی ممکن است در استخوان فک نهفته باقی بمانند، در مسیر اشتباهی رویش کنند، یا با فشار به دندان های مجاور باعث شلوغی دندان کودکان شوند. این وضعیت نه تنها بر زیبایی لبخند تاثیر منفی می گذارد، بلکه تمیز کردن دندان ها را دشوار کرده و خطر پوسیدگی و بیماری های لثه را افزایش می دهد.
مقایسه عوامل موثر بر رویش طبیعی و تاخیر در رویش دندان ها
درک تفاوت بین عواملی که به رشد طبیعی دندان ها کمک می کنند و عواملی که باعث ایجاد اختلال و تاخیر می شوند، برای والدین بسیار مهم است. این جدول به شما کمک می کند تا این تفاوت ها را بهتر بشناسید.
ویژگی | عوامل موثر بر رویش طبیعی | عوامل منجر به تاخیر در رویش |
ژنتیک | الگوی رویش قابل پیش بینی بر اساس سابقه خانوادگی | سابقه خانوادگی تاخیر یا سندروم های ژنتیکی خاص |
تغذیه | رژیم غذایی غنی از کلسیم، فسفر و ویتامین D | کمبود های تغذیه ای شدید و سوء تغذیه |
سلامت عمومی | سلامت عمومی خوب و عدم وجود بیماری های مزمن | بیماری های سیستمیک مانند کم کاری تیروئید یا راشیتیسم |
وضعیت دندان شیری | افتادن به موقع دندان های شیری و سلامت ریشه آن ها | باقی ماندن بیش از حد دندان شیری یا عفونت دندان کودکان |
فضای فک | وجود فضای کافی در قوس دندانی برای جای گیری دندان ها | کمبود فضا، شلوغی دندان ها یا وجود دندان اضافی |
دندان های اضافی (هایپردونشیا) به عنوان مانعی برای رویش
وجود دندان های اضافی، که در علم دندانپزشکی به آن هایپردونشیا گفته می شود، یکی دیگر از دلایل مهم برای تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان است. این دندان های اضافی می توانند در هر قسمتی از قوس دندانی ظاهر شوند، اما اغلب در ناحیه دندان های پیشین فک بالا دیده می شوند.
- انسداد مسیر رویش
یک دندان اضافی می تواند به طور فیزیکی مسیر رویش دندان دائمی طبیعی را مسدود کند و مانع از خروج آن از لثه شود. - ایجاد جابجایی
حضور یک دندان اضافی می تواند باعث شود که دندان دائمی از مسیر اصلی خود منحرف شده و در موقعیت نادرستی رویش کند. - تشکیل کیست
گاهی اوقات در اطراف تاج یک دندان اضافی نهفته، یک کیست تشکیل می شود که می تواند به ریشه دندان های مجاور آسیب برساند. تشخیص دندان اضافی در کودکان اغلب تنها از طریق رادیوگرافی امکان پذیر است.
آیا عفونت دندان شیری می تواند رویش دندان دائمی را به تاخیر بیندازد؟
بله، یک عفونت درمان نشده در دندان شیری می تواند به طور جدی بر روی جوانه دندان دائمی زیرین تاثیر گذاشته و باعث تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان شود. وقتی پوسیدگی دندان شیری به عصب می رسد، می تواند منجر به ایجاد آبسه یا عفونت در انتهای ریشه شود.
این عفونت می تواند به کیسه بافتی که جوانه دندان دائمی را احاطه کرده است، آسیب برساند. در نتیجه، ممکن است در تشکیل مینای دندان دائمی اختلال ایجاد شود (که منجر به لکه یا نقص ساختاری می گردد) یا فرآیند طبیعی رویش آن مختل و کند شود. به همین دلیل، مراقبت از دندان شیری کودکان و درمان به موقع پوسیدگی های آن ها برای حفظ سلامت دندان های دائمی آینده بسیار حیاتی است.
تاثیر بیماری های سیستمیک بر تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان
برخی بیماری ها و شرایط پزشکی عمومی می توانند بر کل فرآیند رشد بدن، از جمله رشد و تکامل دندان ها، تاثیر بگذارند. بنابراین، تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان گاهی می تواند نشانه ای از یک مشکل پزشکی زمینه ای باشد که نیازمند توجه است.
- اختلالات غدد درون ریز
کم کاری غده تیروئید یا غده هیپوفیز می تواند باعث تاخیر کلی در رشد، از جمله تاخیر در رویش دندان ها شود. - بیماری های استخوانی
بیماری هایی مانند راشیتیسم که ناشی از کمبود شدید ویتامین D است، با نرم کردن استخوان ها می تواند فرآیند رویش دندان را مختل کند. - سندروم های ژنتیکی
بسیاری از سندروم های ژنتیکی، مانند سندروم داون یا دیسپلازی کلیدوکرانیال، با تاخیر در رویش یا عدم تشکیل برخی دندان ها همراه هستند.
مقاله مفید: شکستن دندان کودکان
چه زمانی برای تاخیر در رویش دندان ها باید نگران بود؟
اگرچه تفاوت های فردی زیادی در زمان بندی رویش دندان ها وجود دارد، اما برخی از خطوط قرمز وجود دارند که در صورت مشاهده آن ها، مشورت با دندانپزشک اطفال ضروری است. مهمترین نشانه، عدم تقارن در رویش است. به طور کلی، اگر دندانی در یک سمت دهان رویش کرده باشد، دندان قرینه آن در سمت دیگر نیز باید ظرف شش ماه رویش کند.
تاخیر بیش از یک سال در رویش یک دندان نسبت به قرینه اش، یک علامت هشدار دهنده است. همچنین، اگر ترتیب افتادن دندان شیری به طور کلی به هم خورده باشد و یا هیچ دندان دائمی تا سن ۸ سالگی رویش نکرده باشد، باید برای بررسی های بیشتر مراجعه کرد. این موارد می توانند نشان دهنده وجود یک مانع یا مشکل زمینه ای باشند.
فضا نگهدار چیست و چه نقشی در رویش صحیح دندان ها دارد؟
فضا نگهدار یک دستگاه کوچک ارتودنسی است که برای حفظ فضای ناشی از افتادن یا کشیدن زودهنگام یک دندان شیری استفاده می شود. وقتی یک دندان شیری، به خصوص دندان های آسیاب، زودتر از موعد از دست می رود، دندان های مجاور تمایل دارند به سمت این فضای خالی حرکت کرده و آن را ببندند.
این امر باعث کمبود فضا برای رویش دندان دائمی جانشین می شود و می تواند منجر به نهفتگی یا رویش نابجای آن دندان گردد. فضا نگهدار با حفظ این فضای حیاتی، تضمین می کند که دندان دائمی مسیر باز و کافی برای رویش صحیح خود را داشته باشد. استفاده از این وسیله ساده، نوعی ارتودنسی پیشگیری محسوب می شود که از مشکلات پیچیده تر در آینده جلوگیری می کند.
پیامدهای بلند مدت عدم درمان تاخیر در رویش دندان های دائمی
نادیده گرفتن تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان زمانی که ناشی از یک مشکل زمینه ای باشد، می تواند منجر به عوارض متعددی در آینده شود. اگر دندانی به دلیل کمبود فضا نهفته باقی بماند، ممکن است به ریشه دندان های مجاور آسیب رسانده و باعث تحلیل رفتن آن ها شود.
علاوه بر این، مشکلات ناشی از عدم درمان می تواند منجر به ناهنجاری های شدید در روی هم قرار گرفتن دندان ها (اکلوژن) شود که این امر بر عملکرد جویدن، تکلم و حتی ظاهر صورت تاثیر منفی می گذارد. درمان این مشکلات در سنین بالاتر بسیار پیچیده تر، زمان بر تر و پر هزینه تر خواهد بود. بنابراین، تشخیص و مداخله به موقع در کودکان از چه سنی به دندانپزشک مراجعه کنند، بسیار کلیدی است.
آیا لازم است دندان شیری باقی مانده را بکشیم؟
تصمیم گیری در مورد کشیدن دندان شیری که بیش از حد در دهان باقی مانده، کاملا به علت اصلی این پدیده بستگی دارد و باید توسط دندانپزشک و پس از تهیه رادیوگرافی گرفته شود. اگر دندان دائمی جانشین وجود داشته باشد و فقط به دلیل تحلیل نرفتن ریشه دندان شیری قادر به رویش نباشد، کشیدن دندان شیری می تواند راه را برای آن باز کند.
اما اگر علت باقی ماندن دندان شیری، عدم وجود مادرزادی دندان دائمی جانشین باشد، در این صورت حفظ دندان شیری تا زمانی که امکان دارد، بهترین گزینه است. این دندان شیری می تواند برای سال ها نقش دندان دائمی را ایفا کند. دندان شیری کودک را بکشیم یا پر کنیم؟ این سوال در مورد دندان های باقی مانده نیز صدق می کند و پاسخ آن به شرایط فردی بستگی دارد.
آیا دندان نهفته همان تاخیر در رویش دندان است؟
خیر، این دو مفهوم با یکدیگر متفاوت هستند، اگرچه می توانند به هم مرتبط باشند. تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان به وضعیتی اطلاق می شود که دندان در زمان مورد انتظار خود از لثه خارج نمیشود، اما مسیر رویش آن باز است و ممکن است با گذشت زمان به طور طبیعی رویش پیدا کند.
در مقابل، دندان نهفته به دندانی گفته می شود که به دلیل یک مانع فیزیکی یا قرار گرفتن در یک موقعیت نادرست، کاملا در استخوان فک گیر کرده است و قادر به رویش نیست. دندان نهفته به خودی خود رویش نخواهد کرد و اغلب نیازمند مداخله جراحی یا ارتودنسی است. کج در آمدن دندان دائمی کودکان می تواند یکی از علائم وجود دندان نهفته باشد.
نقش دندانپزشک در مدیریت تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان
نقش دندانپزشک متخصص کودکان در مواجهه با تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان بسیار حیاتی و چند وجهی است. اولین و مهمترین اقدام، تشخیص دقیق علت اصلی این تاخیر است. دندانپزشک با گرفتن تاریخچه پزشکی کامل، معاینه دقیق دهان و استفاده از رادیوگرافی، می تواند بین یک تاخیر رشدی طبیعی و یک مشکل پاتولوژیک تمایز قائل شود.
بر اساس تشخیص، دندانپزشک یک طرح مدیریتی مشخص ارائه می دهد. تفاوت بین دندانپزشک کودک و دندانپزشک عمومی در توانایی او برای مدیریت رفتار کودک و انتخاب بهترین و کم استرس ترین روش برای هرگونه اقدام درمانی لازم نهفته است.
درمان های ارتودنسی برای کمک به رویش دندان های دائمی
در مواردی که تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان ناشی از کمبود فضا یا قرارگیری نامناسب دندان باشد، درمان های ارتودنسی می توانند نقش کلیدی در حل مشکل ایفا کنند.
- ایجاد فضا (Space Gaining)
متخصص ارتودنسی می تواند با استفاده از دستگاه هایی مانند باز کننده کام، عرض قوس فکی را افزایش داده و فضای لازم را برای رویش دندان های به دام افتاده فراهم کند. - هدایت دندان نهفته به محل صحیح
پس از ایجاد فضای کافی، می توان با استفاده از براکت های ارتودنسی و اعمال نیرو های ملایم، دندان نهفته را به سمت موقعیت صحیح خود در قوس دندانی هدایت نمود.
جراحی به عنوان گزینه درمانی برای تاخیر رویش دندان های دائمی
در برخی موارد خاص، برای حل مشکل تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان نیاز به مداخله جراحی است. این روش معمولا زمانی به کار می رود که یک مانع فیزیکی واضح وجود داشته باشد.
- برداشتن موانع
اگر یک دندان اضافی یا یک کیست مسیر رویش را مسدود کرده باشد، جراح دهان می تواند با یک عمل ساده این مانع را بردارد تا مسیر برای رویش دندان دائمی باز شود. - نمایان سازی تاج دندان (Exposure)
در مورد دندان های نهفته، جراح لثه را به آرامی کنار زده تا تاج دندان نمایان شود. سپس یک براکت ارتودنسی به آن متصل می شود تا فرآیند هدایت دندان آغاز گردد. این درمان معمولا با استفاده از بی حسی دندان کودکان انجام می شود.
خدمات تخصصی مرتبط با رشد دندان کودکان
در کلینیک دندانپزشکی کودکان، طیف وسیعی از خدمات با هدف حفظ و بازگرداندن سلامت دهان و دندان کودکان ارائه میشود. این خدمات با استفاده از جدیدترین تکنولوژی ها و با رویکردی کاملا متناسب با شرایط روحی و جسمی کودکان انجام میپذیرد. در کنار خدمات عمومی، یک متخصص ارتودنسی کودکان کرج نیز میتواند ناهنجاری های فکی و دندانی را در سنین پایین تشخیص داده و با درمان های به موقع، از مشکلات پیچیده تر در آینده جلوگیری کند.
- فیشور سیلانت: یک لایه محافظ بسیار نازک و همرنگ دندان است که روی شیار های عمیق دندان های آسیاب کشیده میشود تا از گیر کردن مواد غذایی و ایجاد پوسیدگی جلوگیری کند.
- فلوراید تراپی: استفاده از ژل یا وارنیش فلوراید با غلظت بالا به صورت دوره ای برای تقویت ساختار مینای دندان و مقاوم کردن آن در برابر حملات اسیدی میکروب ها.
- عصب کشی دندان: درمان ریشه دندان های شیری یا دائمی که پوسیدگی آنها عمیق شده و به عصب رسیده است تا دندان حفظ شده و از کشیدن زودهنگام آن جلوگیری شود.
- ترمیم دندان شیری: پر کردن پوسیدگی های ایجاد شده در دندان های شیری با استفاده از مواد مستحکم و همرنگ دندان برای جلوگیری از پیشرفت آن و حفظ فضای لازم برای رویش دندان دائمی.
- ارتودنسی پیشگیری: استفاده از دستگاه های ساده متحرک یا ثابت در سنین پایین برای هدایت رشد صحیح فک و دندان ها و جلوگیری از نیاز به درمان های ارتودنسی پیچیده در آینده.
- روکش دندان شیری: روکشی فلزی یا همرنگ دندان است که برای دندان هایی که به شدت تخریب شدند یا عصب کشی شدند، استفاده میشود تا ساختار باقیمانده دندان را حفظ کند.
- جرم گیری دندان کودک: برداشتن پلاک ها و جرم های نرم و سخت تشکیل شده روی دندان ها با ابزار های مخصوص برای حفظ سلامت لثه و جلوگیری از التهاب و بوی بد دهان
فرم رزرو وقت
دکتر زهرا ایمانی، متخصص دندانپزشکی کودکان و اطفال کرج
جهت مشاوره و رزرو وقت با شماره های مطب تماس بگیرید.
نتیجه گیری
تاخیر رویش دندان های دائمی در کودکان یک پدیده شایع است که در اکثر موارد بخشی از الگوی رشد طبیعی و فردی کودک محسوب می شود و جای نگرانی ندارد. با این حال، این تاخیر می تواند گاهی نشانه ای از یک مشکل زمینه ای مانند کمبود های تغذیه ای، موانع فیزیکی در فک یا شرایط پزشکی خاص باشد. کلید مدیریت صحیح این وضعیت، تشخیص تفاوت بین یک تاخیر بی خطر و یک علامت هشدار دهنده است. مراجعه منظم به دندانپزشک اطفال برای معاینات دوره ای و ارزیابی روند رشد، بهترین راه برای اطمینان از سلامت دهان و دندان کودک شماست. تشخیص و مداخله به موقع می تواند از بروز مشکلات پیچیده تر در آینده جلوگیری کرده و مسیر را برای داشتن لبخندی زیبا و سالم هموار سازد. دکتر زهرا ایمانی با دانش و تجربه خود آماده ارائه مشاوره و راهکارهای درمانی لازم در این زمینه است.
سوالات متداول
آیا دیر دندان درآوردن در دوره نوزادی، به معنای تاخیر در رویش دندان های دائمی است؟
لزوما اینطور نیست. اگرچه ممکن است یک ارتباط کلی وجود داشته باشد، اما زمان رویش دندان های شیری و دائمی توسط عوامل متفاوتی کنترل می شوند. بسیاری از کودکانی که دندان های شیری آن ها دیرتر رویش کرده، دندان های دائمی خود را در بازه زمانی طبیعی تجربه می کنند.
تفاوت دندان دائمی نهفته و تاخیر در رویش چیست؟
تاخیر در رویش به معنی کندتر بودن روند طبیعی خروج دندان از لثه است. اما دندان نهفته به دندانی گفته می شود که به دلیل وجود یک مانع فیزیکی یا موقعیت نادرست، کاملا در فک گیر کرده و قادر به رویش نیست. پلاک متحرک دندان گاهی برای ایجاد فضا برای این دندان ها استفاده می شود.
آیا کشیدن دندان شیری همیشه به رویش سریعتر دندان دائمی کمک میکند؟
خیر، این یک تصور غلط رایج است. کشیدن زودهنگام دندان شیری می تواند باعث تشکیل بافت استخوانی و لثه ای ضخیم تر روی دندان دائمی شده و رویش آن را دشوارتر کند. کشیدن دندان شیری فقط باید با تشخیص و توصیه دندانپزشک انجام شود.
تاخیر در رویش دندان چقدر باید باشد تا نگران شویم و به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
یک قانون کلی خوب این است: اگر دندانی در یک طرف فک رویش کرده اما دندان قرینه آن در طرف دیگر بیش از ۶ ماه است که رویش نکرده، یا اگر کودک شما تا سن ۸ سالگی هیچ دندان دائمی در نیاورده است، زمان مراجعه به دندانپزشک فرا رسیده است. همچنین، دیر افتادن دندان شیری نیز یک علامت مهم برای مراجعه است.
آیا کم کاری تیروئید میتواند باعث تاخیر در رویش دندان های دائمی شود؟
بله، کم کاری تیروئید یکی از شرایط پزشکی شناخته شده است که می تواند بر تمام فرآیند های رشد بدن، از جمله رشد و رویش دندان ها، تاثیر بگذارد و باعث تاخیر قابل توجه در این فرآیند شود.
آیا لازم است برای تاخیر در رویش دندان از مکمل های ویتامین D و کلسیم استفاده کنیم؟
قبل از شروع هرگونه مکمل، حتما باید با پزشک یا دندانپزشک مشورت کنید. اگر پس از انجام آزمایش خون، کمبود این مواد در بدن کودک تایید شود، پزشک دوز مناسب مکمل را تجویز خواهد کرد. مصرف خودسرانه مکمل ها برای تاثیر کلسیم بر سلامت دندان کودک توصیه نمیشود.
منابع:
